Oneerlijke verdeling & het web van betekenis
Categories:
De vorige blog besprak een klassiek probleem in speltheorie, het ultimatumspel, en liet een afgeleide vraag achter: hoe kun je voorkomen dat een situatie ontstaat waarin een minderheid de meerderheid van het kapitaal bezit, waardoor de zwakkere groep geen kans krijgt om zich te herstellen.
Allereerst, ontstaat zo’n situatie? Het antwoord is ja, maar veel mensen realiseren zich niet dat deze situatie zo wijdverspreid is dat degenen die oneerlijk worden behandeld vaak dit feit over het hoofd zien. In Een korte geschiedenis van de toekomst wordt een voorbeeld gegeven: “De oude Egyptische farao lag op een kussen, woonde in een koele en luxueuze paleis, droeg gouden sandalen en een met edelstenen bezette mantel, en een mooie dienstmeid schepte zoete druiven in zijn mond. Door het open raam kon hij zien hoe boeren op het veld werkten, gekleed in vuile, gescheurde kleren, met de meedogenloze zon op hun hoofd; thuis een komkommer vinden om te eten was al een enorme zegen. Toch verzette de boer zich zelden.” Het lijkt alsof iedereen dit als vanzelfsprekend beschouwt. Waarom?
Bedreiging en belofte kunnen vaak een stabiel klassenstelsel en een netwerk van samenwerking onder de bevolking creëren, op voorwaarde dat de mensen geloven dat ze zich aanpassen aan onvermijdelijke natuurlijke wetten, of aan de wil van God, en niet alleen gehoorzamen aan een ander.
De sleutel is het oprecht geloven in specifieke regels; de betekenis die een groep gelooft, drijft mensen vooruit. Het is een web van betekenis; iedereen gelooft dat wat hij doet betekenisvol is. Degenen die lijden hopen op de hemel na de dood, en alles wat nu oneerlijk lijkt, krijgt daardoor een betekenis. In het web van betekenis kan de meerderheid er niet aan ontsnappen, zelfs niet de winnaars die genieten van ongeëvenaarde rijkdom; om een gevoel van betekenis te krijgen, zoeken ze ook naar betekenis in hun daden. Om de wensen van de gelovigen te bevredigen, bestaan er zinloze offers, saaie gebeden, ongemakkelijke dansen, nutteloze zegeningen; zelfs de elite moet soms handelingen verrichten die tegen hun eigen wil ingaan.
Wanneer iedereen zijn eigen betekenis heeft gevonden, kunnen we niet langer vanuit ons eigen perspectief, als toeschouwer, oordelen of iets eerlijk of oneerlijk is. Het belangrijkste is dat zij hun eigen betekenis nodig hebben.